Boschgaard

Verbouw Herbestemming Nieuwbouw Uitbreiding

In den Bosch verbouwen wij de oude patio en bouwen we nieuw 19 woningen met een buurtcentrum waarbij we 90 % van de bouwmaterialen die we gebruiken halen uit afvalstromen. Robuuste ruwe spanten sieren de constructie alle gewonnen uit het oogsten van materialen. 

Boschgaard combineert duurzaam bouwen en zelfwerkzaamheid, en is daarmee op deze gebieden een pionier in Nederland. Het is een woonproject dat duurzaamheid zeer serieus neemt en dat in samenwerking met  19 sociale huurwoningen neerzet in Den Bosch Oost, gecombineerd met een buurtcentrum. Boschgaard komt op de plek van De Patio, het oude buurthuis van de Graafse Wijk. Er komen 25-30 bewoners in het gebouw.

Het is in Den Bosch het eerste bouwproject binnen de sociale huur waarbij het initiatief volledig bij de toekomstige bewoners vandaan komt. Zayaz financiert en blijft eigenaar van het pand, maar wij als toekomstige bewoners hebben het eigenaarschap over het project. Wij kwamen met het idee, zitten tijdens de realisatie op de bestuurdersstoel, en zullen het geheel later ook zelf bestieren.

Kort gezegd wordt Boschgaard dus een pand in collectief zelfbeheer, waar iedereen die er woont evenveel inspraak heeft in het reilen en zeilen van de coöperatie, en waar we met zijn allen energie in steken. Een pand dat bijdraagt aan de buurt en de stad, en het milieu niet tot last is.

Wat het project daarnaast nog unieker maakt, is dat dit het eerste woningbouwproject in Den Bosch is dat met zoveel mogelijk  wordt gebouwd. Geen nieuwe producten, maar materialen die vrijkomen uit sloop- en renovatieprojecten. Al bestaande materialen hergebruiken is immers altijd nog duurzamer dan nieuwe producten produceren. Deze nieuwe  brengt een hoop uitdagingen met zich mee, maar door samen de schouders er onder te zetten zijn er al een hoop obstakels overwonnen!

Het initiatief van Boschgaard komt volledig vanuit de toekomstige bewoners. Vanaf het begin van het project hebben wij als Boschgaarders met alle partners aan tafel gezeten, zelf gekozen wie Boschgaard moest ontwerpen en bouwen, onderhandelingen gevoerd en de belangrijke beslissingen gemaakt. Dit alles uiteraard in goed overleg met Zayaz. Ook nu de bouw begonnen is gaan we de handen uit de mouwen steken en actief meewerken op de bouw.

In het wijkcentrum komt o.a. een ontmoetingsruimte, een workshopruimte en een buurtwerkplaats. Deze laatste is al gebouwd en hebben we omgedoopt tot De Buurtschuur! En ook deze ruimtes en de activiteiten die daarin zullen plaatsvinden zullen door de bewoners samen met de buurt worden gerund. Het wordt een plek dóór de buurt vóór de buurt. Dit is voor de initiatiefnemers niks nieuws. Op de plek waar het project komt te staan bestiert  al een flink aantal jaren De Graafse Akker, een grote buurtmoestuin waar samen met de buurt veel activiteiten georganiseerd worden die veel hebben bijgedragen aan de sociale samenhang in de wijk. Met de komst van het nieuwe buurtcentrum kan dit alleen nog maar beter worden!

Circulair bouwen is hét buzzword, en terecht. Maar bijzonder is onze visie daarop: we gaan niet bouwen met nieuwe herbruikbare materialen, maar gaan eerder voor hergebruik. Met oude bouwmaterialen uit sloop, maar ook reststromen uit de industrie, is ons streven om 90% van alle bouwmaterialen hergebruikt te laten zijn! We vinden het zonde om nieuwe producten te gebruiken terwijl er zoveel materialen worden weggegooid die nog heel goed bruikbaar zijn. Naast hergebruik van het bouwmateriaal wordt in dit project ook een deel van het bestaande gebouw hergebruikt.
Het ontwerp volgt daarbij de materialen. Zo zorgt de voetafdruk van de oude fundering voor de vorm en indeling, en hebben de dakspanten die we geoogst hebben de dakhoek bepaald. Waar niet met hergebruikt materiaal wordt gewerkt, wordt er zoveel mogelijk gebruik gemaakt van bouwbiologische materialen; stro, leem en hout. Deze materialen hebben C02 in zich opgenomen in plaats van dat ze voor uitstoot zorgen.

Het gebouw is ontworpen om zo passief mogelijk verwarmd, geventileerd en gehydrateerd te worden. Boschgaard gaat dankbaar gebruik maken van de zon, regen en aarde, door te oogsten wat ze ons gratis geeft. Zonnestralen, regendruppels en aardwarmte! Gevels op het zuiden vangen de zon voor warmte, en de 234 zonnepanelen voor energie. 80 meter lange sondes in de grond geven een stabiele 12 graden voor de warmtepompen en tot 80 kuub regen vangen we op om de wc’s en wasmachines mee te spoelen.


Om het gebouw zo optimaal mogelijk te laten werken, hebben we een actieve houding nodig van de bewoners. Gordijnen op tijd dicht, ramen op het juiste moment open en korter douchen, ofwel bewust bezig zijn met het (binnen)klimaat. De bewoners gaan dus al veel zelf en samen doen, en we gaan ook veel delen. Auto’s, boormachines en de wasmachines. Minder apparaten aanschaffen is altijd beter! Door het ontwerp kunnen we toe met minder apparaten zoals warmtepompen dan gebruikelijk. Wat we kopen moet niet alleen duurzaam geproduceerd zijn, maar we gaan ook voor ethisch schone panelen, die in de toekomst goed gerecycled kunnen worden.

Door relatief klein te wonen en woonkamers te delen kun je bijna zeggen dat de bewoners een ‘tiny house’ hebben. Dit betekent dat het hele gebouw minder ruimte in beslag neemt, en het ook minder energie kost om de ruimtes te verwarmen. De bewoners delen buiten de eigen woonunit ook allerlei voorzieningen met elkaar, zoals grote woonkeukens en een gedeelde badkamer met luxe (recirculatie-)douche en bad. Want waarom zou je negentien grote badruimtes bouwen die ieder een kwartier per dag gebruikt worden? Bepaalde ruimtes worden ook multifunctioneel ingericht. Zeker in het buurcentrum worden ruimtes op meerdere manieren gebruikt.

Alle daken en buitenruimtes worden zo ontworpen dat er een hoge mate van biodiversiteit ontstaat, met veel leefruimte voor vogels en insecten. Zo hebben we groene daken, en gevels waar planten in kunnen groeien. Daarnaast is Boschgaard verbonden aan de Graafse Akker, het openluchtbuurthuis in de wijk. Op deze buurtakker wordt gewerkt aan een groenere, fijnere buurt.